Kıssada karar anı nasıl gelişir?

Şuarâ Suresi’nde Mûsâ ve beraberindekilerin gece yola çıktığı, Firavun’un ordusunun da onları takip ettiği anlatılır. İki topluluk birbirini gördüğünde Mûsâ’nın yanındakiler yakalanacaklarını düşünür. Mûsâ ise “Hayır! Rabbim benimle beraberdir; bana elbette yol gösterecektir” diyerek güvenini dile getirir. Ardından Allah’ın emriyle asasını denize vurur ve deniz yarılır; İsrailoğulları geçerken Firavun ve ordusu boğulur. Bu anlatımın ayetlerini Diyanet’in Şuarâ Suresi 61-68. ayetler tefsirinde okuyabilirsiniz. Bu başlıkla ilişkili ek bilgiler Manevi Hikâyeler kategorisindeki ilgili yazılar içeriğinde yer alıyor.

Kur’an, bu olayı Mûsâ’nın kendi gücüyle ürettiği bir çözüm gibi sunmaz. Kurtuluş Allah’ın yardımıyla gerçekleşir; Mûsâ’nın asasını vurması ise verilen emre karşılık gelen davranıştır. Hz. Mûsâ’nın denizi yarması kıssasından çıkarılacak dersler düşünülürken tevekkül ile eylemi birbirine rakip görmek bu ayrımı kaçırabilir.

Tevekkül, korkuyu inkâr etmek değildir

İsrailoğulları’nın korkusu, karşılarındaki tehlike düşünüldüğünde anlaşılırdır. Mûsâ’nın güveni de tehlikenin önemsiz olduğunu iddia etmez; Allah’ın rehberliğine dayanır. Kıssa, insanın korku hissetmesini inançsızlıkla bir tutmaz. Asıl soru, korkunun kararlarımızı bütünüyle yönetmesine izin verip vermediğimizdir.

Gündelik hayatta zor bir konuşma yapmak, haksızlığa karşı çıkmak ya da zarar veren bir durumdan ayrılmak insana belirsiz ve ürkütücü gelebilir. Bu kıssa, her zorluğun mutlaka beklenmedik bir mucizeyle ortadan kalkacağına dair kişisel bir garanti vermez. Daha sınırlı ve sağlam bir hatırlatma sunar: İnsan, sonucu bütünüyle kontrol edemese de doğru olduğuna inandığı adımı atabilir ve yardım için Allah’a yönelebilir.

Hz. Mûsâ’nın denizi yarması kıssasından çıkarılacak dersler: Güven ve sorumluluk

Kıssadaki tevekkül pasif bir bekleyişten ibaret değildir. Mûsâ, kavmiyle birlikte yola çıkar; tehlike karşısında Allah’a güvenir ve kendisine verilen emri yerine getirir. Sonuç ise onun tek başına belirleyebileceği bir şey değildir. Bu sıra, sorumluluğun sınırını da gösterir: Kişi üzerine düşeni yapar, fakat her sonucu kendi kudretine bağlamaz.

Bu bakış, zor kararların yükünü hafifletebilir. “Her şeyi ben çözmeliyim” düşüncesi insanı çaresiz bırakabilir; “Nasıl olsa Allah yardım eder” diyerek hiçbir adım atmamak da sorumluluğu erteleyebilir. Kıssa, ikisinin arasındaki dengeyi hatırlatır: İmkânları değerlendirmek, doğru yönde çaba göstermek ve sonucu Allah’a bırakmak.

Çıkış yolu görünmediğinde ne yapılabilir?

Bu kıssadan hareketle, sıkışmış hissedilen bir durumda şu sorular yol gösterici olabilir:

• Karşımdaki tehlike veya sorun tam olarak ne; korkuyla gerçeği birbirine karıştırıyor muyum?
• Benim sorumluluğumda olan, bugün atabileceğim güvenli ve doğru bir adım var mı?
• Sonucu kontrol etmeye çalışmak yerine hangi kısmı Allah’a havale etmem gerekiyor?

Bu sorular, kişiye her durumda tek bir karar reçetesi vermez. Özellikle sağlık, güvenlik veya başkasının hakkı söz konusu olduğunda güvenilir kişilerden ve gerekli uzmanlardan destek almak da sorumluluğun parçası olabilir. Dua ve tevekkül, tedbir almanın ya da yardım istemenin yerine geçmez.

Kıssanın mesajını abartmadan anlamak

Hz. Mûsâ’nın denizi yarması kıssasından çıkarılacak dersler, yaşanan her sıkıntının kısa sürede çözüleceği veya istenen sonucun kesinlikle gerçekleşeceği şeklinde yorumlanmamalıdır. Kıssa, Kur’an’da Allah’ın kudretini ve Mûsâ ile İsrailoğulları’nın kurtuluşunu anlatır; her bireyin hayatındaki olaylar için aynı sonuca dair söz vermez.

Onun bugün için düşündürdüğü yön, belirsizlikte de ahlaki ve dinî sorumluluğu korumaktır. Tevekkül, insanın elindeki imkânları kullanmasına engel olmaz; tersine, çaba ile sonucu kontrol etme iddiasını birbirinden ayırır. Kişi, önündeki seçenekleri dikkatle tartıp yapabileceğini yaptıktan sonra neticeyi Allah’a emanet etmeye çalışabilir.

Deniz kıyısındaki sahne, çaresizlik hissinin kararın kendisi olmadığını hatırlatır. Bazen çözüm henüz görünmez; yine de insan, güvenini koruyarak atması gereken ilk adımı seçebilir.